Kort antwoord
Begin met het beperken van de energievraag: eerst het dak isoleren, daarna ramen, gevels en vloer, en de woning luchtdicht maken. Zorg vervolgens voor goede ventilatie. Kies pas daarna een zuinige verwarming, zoals een warmtepomp, en dek tot slot het resterende verbruik met eigen zonnestroom. Wie deze volgorde aanhoudt, vermijdt een te zware installatie en werken die later moeten worden overgedaan.
Een bestaande woning energiezuinig maken lukt zelden in één keer. Vaak verbouwt u in fases, afhankelijk van budget, timing en de staat van de woning. Juist dan is de volgorde belangrijk. Wie eerst een grote warmtepomp plaatst en pas daarna isoleert, heeft al snel een installatie die te groot en te duur is voor de woning na de werken.
Het principe: eerst de vraag, dan de bron
Energiedeskundigen werken vaak met een eenvoudige logica, soms de trias energetica genoemd:
- Beperk de energievraag zo veel mogelijk.
- Gebruik voor de resterende vraag zo veel mogelijk hernieuwbare energie.
- Gebruik fossiele energie, als het niet anders kan, zo efficiënt mogelijk.
Vertaald naar een renovatie betekent dat: eerst de schil, dan de ventilatie, dan de verwarming en tot slot de eigen opwekking.
Stap 1: het dak isoleren
Warmte stijgt. In een slecht geïsoleerde woning verdwijnt een groot deel van de warmte langs het dak. Dakisolatie is daarom meestal de eerste en vaak ook de meest rendabele stap. Wie na-isoleert, moet in Vlaanderen volgens de EPB-regelgeving een U-waarde van maximaal 0,24 W/m²K halen. Moet de dakbedekking binnenkort toch vernieuwd worden, combineer beide werken dan. Lees meer over dakisolatie en dakwerken.
Stap 2: ramen, gevels en vloer
Daarna volgen de andere delen van de schil:
- Ramen: hoogrendementsbeglazing en goed geïsoleerde profielen. Voor vensters geldt bij vervanging een maximale U-waarde van 1,50 W/m²K, voor de beglazing 1,10 W/m²K.
- Gevels: isolatie aan de buitenzijde pakt koudebruggen goed aan en laat de binnenruimte ongemoeid. Lees meer over gevelisolatie.
- Vloer: een vloer boven een kelder of kruipruimte isoleren verhoogt vooral het comfort.
Let op de aansluitingen tussen dak, gevel en ramen. Daar ontstaan de meeste koudebruggen en luchtlekken. Wie ramen vervangt voor de gevelisolatie, plaatst ze best al op de juiste positie, zodat de isolatie later goed kan aansluiten.
Stap 3: luchtdicht maken en goed ventileren
Een goed geïsoleerde woning wordt ook luchtdichter. Dat is goed voor uw energiefactuur, maar dan moet u ook bewust ventileren om vocht en slechte lucht af te voeren. Vervangt u ramen, dan legt de EPB-regelgeving toevoervoorzieningen op in de vernieuwde ruimtes. Bij een grondige renovatie is een volledig ventilatiesysteem nodig. Met een systeem met warmteterugwinning (systeem D) wint u een deel van de warmte uit de afgevoerde lucht terug.
Stap 4: zuinig verwarmen
Pas als de schil in orde is, weet u hoeveel warmte de woning nog nodig heeft. Dan kunt u een verwarming kiezen die precies past. In een goed geïsoleerde woning werkt een warmtepomp het efficiëntst, zeker in combinatie met vloerverwarming of grotere radiatoren op lage temperatuur. Lees ook: Is uw woning klaar voor een warmtepomp?
Stap 5: zelf energie opwekken
Tot slot dekt u het resterende verbruik met zonnepanelen, eventueel aangevuld met een thuisbatterij. Omdat de energievraag dan al zo klein mogelijk is, volstaat een kleinere installatie. Plaats zonnepanelen bij voorkeur nadat het dak in orde is, zodat u ze niet opnieuw moet demonteren. Lees meer over zonnepanelen.
Een plan voor wie in fases renoveert
Renoveert u stap voor stap, maak dan vooraf een totaalplan. Zo voorkomt u dat een latere ingreep een eerdere ongedaan maakt, en kunt u de werken spreiden in de tijd en in uw budget. Het EPC van uw woning geeft een eerste overzicht van de zwakke punten. Een plaatsbezoek maakt dat concreet. Meer over ons energieadvies op maat en over energiezuinig renoveren.
Voor ondersteuning kunt u terecht bij het Mijn VerbouwLoket en op vlaanderen.be. Premies en leningen veranderen regelmatig. Kijk daarom altijd de actuele voorwaarden na voordat u werken bestelt.
Veelgestelde vragen
Wat moet ik eerst doen: isoleren of een warmtepomp plaatsen?
Eerst isoleren. Een goed geïsoleerde woning heeft minder warmte nodig, waardoor een kleinere warmtepomp volstaat die efficiënter werkt op lage temperatuur.
Moet ik alles in één keer renoveren?
Nee. U kunt gefaseerd renoveren, op voorwaarde dat u vooraf een plan maakt. Zo sluiten de stappen op elkaar aan en hoeft u later geen werken over te doen.
Welke isolatiewaarden moet ik halen?
Bij renovatie gelden in Vlaanderen maximale U-waarden, onder meer 0,24 W/m²K voor daken, muren en vloeren en 1,50 W/m²K voor vensters. Voor premies of leningen kunnen andere voorwaarden gelden.
Waarom is ventilatie belangrijk na het isoleren?
Een beter geïsoleerde woning is ook luchtdichter. Zonder voldoende ventilatie stijgen het vochtgehalte en het risico op schimmel. Goede ventilatie zorgt voor een gezond binnenklimaat.
